ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮੁਤਾਬਕ ਚੇਤਨ, ਅਚੇਤ ਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਾਂਹ ਇਕ ਚੌਥੀ ਪਰਮ-ਚੇਤਨ ਅਵਸਥਾ ‘ਤੁਰਇਆ’ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਚਿੰਤਨ (ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਮਨ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚ ‘ਪਰੱਤਿਆਏ'(ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਕਾਰਮਈ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਸੁਰਤ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਇਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰੰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋ।ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਰੂਪ ‘ਤੇ ਸੁਰਤ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ ਅੰਦਰਲੇ
ਨਿਊਰੌਨ ਬਿੰਬ ਸਿਰਜਦੇ ਨੇ ਤੇ ਨਤੀਜਨ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਚਿੰਤਨ ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਸਰੂਪ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ।ਇਹ ਦਿਨੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਰਧਚੇਤਨਤਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੂੰਦੇ ਹਨ।ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਅ ਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਲਈ ਅਰਾਮ ਤੇ ਚਾਨਣ (ਇੰਨਲਾਇਟਨਮੈਂਟ) ਦਾ ਨਕਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਤਥਾ-ਕਥਿਤ ਤੁਰੰਤ ਕੁੰਡਲਨੀ ਜਾਗਰਣ ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।
ਧਿਆਨ, ਚਿੰਤਨ, ਬੇਸੁਧੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਲਝਾਉੂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨ੍ਹਤਾ ਨਹੀਂ।ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਸੂਖਮ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਮੰਤਰਾਂ, ਅੱਡ-ਅੱਡ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।ਨਾ ਸਿਰਫ ਦਰਸ਼ਨ ਬਲਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵੇਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਭੋਤਿਕ ਸੰਸਾਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਕਲੀ ਕਹਿੰਦਾਹਾਂ) ਵਿਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ, ਬੀਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਸਰੀਰਕ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿੱਧੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤੀ ਡੰਗ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ‘ਤੁਰਇਆ’ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ‘ਪਰੱਤਿਆਏ'(ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਨਿਆ ਅਰਥਾਤ ਸਿਫਰ ਜਾਂ ਖਲਾਅ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੂੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰਤ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਥਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਦਰਅਸਲ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੇਲਗਾਮ ਪਰ ਚੇਤਨਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸੂਖਮ ਖਲਾਅ ਵਿਚ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਧੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਕਲੀ ਨੀਂਦ (ਹਿਪਨੋਸਿਸ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਨੁੰ ਥਪਕੀ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਵਚੇਤਨ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਚੇਤ ਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤਾਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਨੇ ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਭੌਤਿਕ ਦਿਮਾਗ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਕਲੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵੱਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਲੈਅਮਈ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪੈਂਡੁਲਮ ਵਾਂਗ ਹੁਲਾਰੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਲਈ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਕ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਕਿ:
1. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਚੇਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ਼੍ਹਦਾ ਹੈ।ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋਹੇਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਝੂਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
2. ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੁਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਣ ਲਈ ਟੀਚਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
3. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੁਜੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
4. ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ‘ਪਰੱਤਿਆਇਆ'(ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਵੱਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਸਰੁਪ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
5. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਉਮੈਂ ਤੇ ਪਰਾ- ਭੂਗੋਲਿਕ ਫੇਰਿਆਂ ਦਾ ਨਕਲੀ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
6. ਧਿਆਨ ਕਦੇ ਖਰੀਦਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵੇਚ-ਖਰੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
7. ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀੇ ਲੋਕ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
8. ਧਿਆਨ ਜਿਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੱਜ ਕੇ ਉਚੇਰੇ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਗਰਕ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
9. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦਾ ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਪਲਦਾ ਹੈ।
10. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਮਕ, ਰੁਸ਼ਨਾਈ ਤੇ ਜੋਬਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਇਕ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ…ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਿਆਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਯੋਗੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਧਿਆਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨਾਲ www.dhyanfoundation.com ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖ Nirpakh Awaaz ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
ਚਿੰਤਨ (ਮੈਡੀਟੇਸ਼ਨ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਚੇਤਨ ਮਨ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚ ‘ਪਰੱਤਿਆਏ'(ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਕਾਰਮਈ ਭੌਤਿਕ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਸੁਰਤ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਇਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰੰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋ।ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸਰੂਪ ‘ਤੇ ਸੁਰਤ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦਿਮਾਗ ਅੰਦਰਲੇ
 |
| Yogi Ashwini, guiding light of Dhyan Foundation |
ਨਿਊਰੌਨ ਬਿੰਬ ਸਿਰਜਦੇ ਨੇ ਤੇ ਨਤੀਜਨ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਦਰਅਸਲ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡਾ ਚਿੰਤਨ ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਸਰੂਪ ‘ਤੇ ਹੀ ਕੇਂਦਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਸਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ।ਇਹ ਦਿਨੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਅਰਧਚੇਤਨਤਾ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰਿਕਲਪਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੂੰਦੇ ਹਨ।ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਅ ਕਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਲਪਨਾ ਵਿਚ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਿਧੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਲਈ ਅਰਾਮ ਤੇ ਚਾਨਣ (ਇੰਨਲਾਇਟਨਮੈਂਟ) ਦਾ ਨਕਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।ਤਥਾ-ਕਥਿਤ ਤੁਰੰਤ ਕੁੰਡਲਨੀ ਜਾਗਰਣ ਵੀ ਇਸੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੈ।
ਧਿਆਨ, ਚਿੰਤਨ, ਬੇਸੁਧੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਲਝਾਉੂ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨ੍ਹਤਾ ਨਹੀਂ।ਪਰ ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਸੂਖਮ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਮੰਤਰਾਂ, ਅੱਡ-ਅੱਡ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਬਿੰਬਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ।ਨਾ ਸਿਰਫ ਦਰਸ਼ਨ ਬਲਕਿ ਉਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵੇਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਭੋਤਿਕ ਸੰਸਾਰ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਕਲੀ ਕਹਿੰਦਾਹਾਂ) ਵਿਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ, ਬੀਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਸਰੀਰਕ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਿੱਧੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤੀ ਡੰਗ ਨਾਲ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅਜਿਹਾ ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ‘ਤੁਰਇਆ’ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ‘ਪਰੱਤਿਆਏ'(ਕੇਂਦਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਨਿਆ ਅਰਥਾਤ ਸਿਫਰ ਜਾਂ ਖਲਾਅ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੂੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਰਤ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ ਥਾਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਦਰਅਸਲ ਤੁਸੀਂ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੇਲਗਾਮ ਪਰ ਚੇਤਨਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਵੇ ਵਿਚ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸੂਖਮ ਖਲਾਅ ਵਿਚ ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਧੀਆਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਪੈਦਾਵਾਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਕਲੀ ਨੀਂਦ (ਹਿਪਨੋਸਿਸ) ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਚੇਤਨ ਮਨ ਨੁੰ ਥਪਕੀ ਦੇਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਵਚੇਤਨ ਨੀਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਚੇਤ ਤੇ ਅਵਚੇਤਨ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋ।ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤਾਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਨੇ ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਭੌਤਿਕ ਦਿਮਾਗ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਕਲੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵੱਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਲੈਅਮਈ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਪੈਂਡੁਲਮ ਵਾਂਗ ਹੁਲਾਰੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਲਈ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਕ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਬੇਸੁਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰਕ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਕਿ:
1. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਚੇਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ਼੍ਹਦਾ ਹੈ।ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋਹੇਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਇੰਦਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਅਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਝੂਠਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
2. ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੁਰੀ ਵਿਚ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਰਣ ਲਈ ਟੀਚਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
3. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦੁਜੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
4. ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ‘ਪਰੱਤਿਆਇਆ'(ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ) ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰਵੱਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਸਰੁਪ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
5. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਉਮੈਂ ਤੇ ਪਰਾ- ਭੂਗੋਲਿਕ ਫੇਰਿਆਂ ਦਾ ਨਕਲੀ ਅਹਿਸਾਸ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
6. ਧਿਆਨ ਕਦੇ ਖਰੀਦਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਵੇਚ-ਖਰੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
7. ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀੇ ਲੋਕ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਰ ਕੋਈ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
8. ਧਿਆਨ ਜਿਥੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤੱਜ ਕੇ ਉਚੇਰੇ ਆਨੰਦ ਮਾਨਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਗਰਕ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
9. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦਾ ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਪਲਦਾ ਹੈ।
10. ਧਿਆਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਮਕ, ਰੁਸ਼ਨਾਈ ਤੇ ਜੋਬਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਦੂਜੀਆਂ ਇਕ ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ…ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਧਾਰਨ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ‘ਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਿਆਂ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਧੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਯੋਗੀ ਅਸ਼ਵਨੀ ਧਿਆਨ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰਾਹ-ਦਸੇਰਾ ਹਨ। ਉਨਾਂ ਨਾਲ www.dhyanfoundation.com ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਖ Nirpakh Awaaz ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ
Comments
Post a Comment